Harfler

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                        

                                                                                                                                                           

 

 

          

Doğan Çlingir'e ait hat örnekleri:

 

 Yeni Elifba 

(1912 tarihli alfabe öğreten kitap)

 

ALFABE

 

Osmanlıca Arap harfleriyle yazılır. Arap alfabesi 28 harften oluşur. Osmanlıcada Arap harflerinin yanı sıra Farsçadaki p ( پ ), ç ( ﭺ ) ve ( ﮊ ) harflerini de kullanılmıştır. Bu 31 harfin dışında Türkçedeki ince g ünsüzünü belirtmek için kef harfine bir çizgi eklenerek gef, genizsi n ünsüzü için üç nokta eklenerek nef (sağır kef, kâf-ı nunî), lam ile eliften lamelif, hemze ile h harfinin ünlü şekli olan hâ-i resmiye harfleri oluşturulmuştur.

  

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

YAZI

 

Osmanlıca sağdan sola doğru yazılır. Arap harflerinde temel ve küçük harf ayrımı yoktur. Noktalama işaretlerinde kesin kurallar bulunmamaktadır.

Arap harfleri sözcüklerin başında, ortasında ve sonunda farklı biçimde yazılır. Bazı harfler bir sonraki harfle birleşmez (örn. dal, zel, re, je, vav د , ذ , ر,  ز,  ژ, و ).

 

Arap harflerinin Türkçedeki zengin ünlü sistemini karşılamada yetersiz olduğu düşünülür. Örneğin Arap alfabesindeki elif (ﺍ ) Türkçedeki a ve e ünlüsünün karşılığıdır ya da Türkçedeki u, ü, o, ö ünlülerinin yerine Arapçada yalnızca ( ﻭ )

 

harfi vardır, bu aynı zamanda v ünsüzünün de karşılığıdır.

 

 

HAT

 

Belli kurallara göre güzel yazı yazma sanatına hüsn-i hat (Arapçada "hat" yazı, "hüsn" güzel) ya da kısaca hat, bu işle uğraşanlara hattat denir. Yüzyıllar boyunca Arap yazısı özellikle İranlı ve Türk sanatkarlarca geliştirilmiştir. Kullanılan kaleme, harflerin büyüklüğü ve şekline göre ya da iki yazının karıştırılmasıyla çeşitli yazı şekilleri ortaya çıkmıştır. Başlıca yazılar arasında kûfî, aklâm-ı sitte (muhakkak, rêyhanî, sülüs, nesih, tevkî, rıka), talîk, dîvanî, siyâkat ve rik’a sayılabilir. Aşağıdaki resimde sırasıyla kûfî, celî sülüs, nesih, muhakkak, sülüs, rıka, tevki, celî talîk, talîk, dîvanî, celî dîvanî, rik’a ve icazet yazıları yer almaktadır.

 

 

       Kâmil Akdik’in çeşitli yazılar levhası

            (Kaynak: Şevket Rado, Türk Hattatları, İstanbul, 1984)